En marzo de 2005 o Diario de Mallorca publicaba que a CIA estaba empregando o aeroporto de Son Sant Joan (Palma de Mallorca) para efectuar escalas de vos empregados para transferir a persoas detidas a países coñecidos por practicar torturas. Matías Vallés puxo letra a unha investigación propia dunha trama holliwodiense.

Amparo Rodríguez Ojea

No su libro “CIA Airlines” introduce ao lector nun entramado de vos extraordinarios no que a corrupción e o terrorismo acadan protagonismo. ¿De que falamos exactamente?
Falamos do que chaman extraordinary renditions: básicamente a detención dun suposto terrorista e a entrega a un terceiro país nun proceso no que a maquinaria xudicial non entra nunca en xogo. Detidos sen dereito nin a avogado nin a xuíz. Son persoas detidas e enviadas a países do terceiro mundo donde a tortura é práctica habitual.

¿E desde cando se fai?
Cremos que empezan en 1995 por orde de Bill Clinton. Nun principio penso que EEUU o planteou como un sistema para loitar contra o narcotráfico pero dende o 11-S o sistematizou inclinándose en facer entregas a grande escala.

¿Pódese falar de cifras?
A propia CIA declarou ante o Parlamento norteamericano que recoñecía que arredor de 550 persoas estaban nun sistema carcelario paralelo. Sabemos que polos menos hai 85 secuestrados identificados. Nun documento da comisión asignada polo Parlamento Europeo recoñécense máis de 1000 vos en Europa, que un gran número eran secuestros e que algúns países o coñecían.

¿Nestes intres poderían estar sobrevoando España?
Sí, España ou calquera outro país.
Falamos de consentimento por parte dalgúns países ...
Sí, o difícil é saber que país non tiña constancia disto. Estamos ante un Gal global. Esta é unha situación que amosa que o control sobre os vos privados prácticamente non existe.

¿Que medidas se tomarán?
Por moi incríble que pareza non sabemos que pasará. Na audiencia nacional xa hai un proceso xudicial aberto. Agora podo chegar á conclusión de que si non hai liberdade en EEUU non a haberá no resto do mundo.

¿Como comeza a investigación?
Case sen querer. Algo tan sinxelo como probar a escribir Majorca no google e ver que aparece. A partir de ahí dou cun alemán, Khaled el- Masri, secuestrado en Macedonia que aseguraba que a súa entrega extraordinaria en xaneiro de 2004 pasou en duas ocasións por Son Sant Joan, saindo desde Washington DC , deténdose en Irlanda, Chipre, Marrocos, Arxelia, España, Macedonia, Irak, Afganistán, Rumanía e de novo en España antes de regresar a Washington.

¿E a partir de aí?
Datos escalofriantes. Desde outubro de 2002 ata maio de 2005 ó menos en 25 ocasións produxéronse escalas de supostos avións da CIA por territorio español. En 14 ocasións aterrizaron en Palma de Mallorca, en 7 en Tenerife, en 2 en Málaga e, finalmente,en dúas ocasións en Barcelona. O avión que fixo escala en Málaga realizou máis dun centear de viaxes á Bahía de Guantánamo donde preto de 500 persoas se atopan nun ”limbo legal”.

¿Que foi o que más lle impresionou?
O que máis me impresionou foi que, ó principio, estás tan concentrado que nun momento dado te decatas da capacidade de insensibilizarnos e te paras e dis: se trata de persoas torturadas salvaxemente e non de datos, xente retida ilegalmente.

¿Cando deciden escribir o libro?
Non entraba nos nosos plan iniciais. O libro é un xeito de xustificar como empezamos e como chegamos ata aí. Dalgún xeito un making-off da investigación.

E ¿que supón para un columnista do Diario de Mallorca destapar semellante trama?
Os comunicados de Fomento sempre engadían ao final: “segundo a prensa local”. Dende logo puidemos demostrar que non hai ningún partido político europeo que poida dicir que non tiña nin terían nada que ver con isto.