Isabel Diz e Marta Lois, politólogas

Kate Schlegel/Compostela
As profesoras Marta Lois González e Isabel Diz Otero (Facultade de Ciencias Políticas e da Administración, da USC) fundaron, con Ramón Bouzas Lorenzo (USC) e Xosé Mahou (Universidade de Vigo), o Equipo de Investigación Muller e Política. O grupo lanzou con este proxecto un estudo sobre a presenza política das mulleres  nas distintas comunidades autónomas, centrándose no papel das mulleres na toma de decisións políticas nos gobernos, parlamentos e administracións autonómicos. Celebrarán este 8, 9 e 10 de marzo as súas segundas Xornadas. Aquí comparten as súas experiencias coa investigación e perspectivas sobre as relacións mulleres-política.

- ¿Como xurdiu o Equipo de Investigación Muller e Política?
- Marta Lois:  Xurdiu ao redor de tres anos atrás, cando investigadoras e investigadores de diferentes ámbitos dentro da ciencia política coincidiron nun interese común, que era facer unha proposta de investigación onde a perspectiva de xénero fose central. Entón presentamos un proxecto ao Instituto de la Mujer e ao Ministerio de Educación y Ciencia, co que conseguimos unha importante financiación que nos permitiu abrir ese camiño para prantexar as nosas preguntas sobre o impacto das mulleres e poñer en marcha os nosos estudios sobre muller e política.
- Isabel Diz:  Realmente eramos profesores e profesoras que cada un investigaba noutra área da ciencia política: uns estabamos máis centrados en parlamentos e elites políticas, outros en políticas públicas, e Marta por exemplo na teoría normativa, e o único que queríamos era abrir un debate entre estas distintas areas no tema de xénero en concreto.

- ¿En que proxectos de investigación estanse centrando agora?
- Diz:  Fundamentalmente estamos centrando a análise na presencia política das mulleres nas institucións autonómicas. En principio son sete ou oito comunidades autónomas, e estamos analizando, por unha banda, a presenza das mulleres nos gobernos, e a presenza das mulleres en parlamentos; e despois, as elites administrativas, os cargos de designación política e a muller nos partidos. Trátase non tanto de contar cántas mulleres hai, aínda que cremos que iso é importante, senón do impacto destas mulleres á hora de desenvolver tanto o seu rol político coma mulleres como o impacto tamén nas políticas públicas que se están a levar a cabo.

- ¿Estanse dedicando fondos á investigación sobre as relaciones entre as mulleres e a política?
- Lois:  Eu penso que nos últimos anos houbo unha vontade política de destinar fondos e axudas, tanto no ámbito europeo como dentro do estado español, a estudos sobre mulleres, no ámbito da política e noutros ámbitos. Neste sentido temos que dicir efectivamente que estamos atravesando unha etapa satisfactoria e interesante; aínda que ás veces os recursos só non nos chegan para levar a cabo unha investigación, porque tamén necesitas que os propios actores políticos colaboren nestes temas que en ocasións, tanto dende dentro das institucións como na opinión pública, parecen temas menores. Entón ás veces a batalla non está tanto nos recursos, senón en convencer aos representantes das institucións políticas e xerar unha mensaxe no ámbito da opinión pública de que é necesario tamén contar coa colaboración e cos datos que se nos poden proporcionar dende as propias institucións e dende os propios actores políticos.

- ¿Notaron algún cambio cualitativo no seu traballo coas institucións despois do cambio de goberno en Galicia?
- Lois:  Nós pensamos que é evidente o cambio de escenario, a vontade que se está producindo de levar a cabo un goberno paritario e unha presencia máis igualitaria de mulleres e de homes no ámbito da política. Nese sentido xa é positivo. Quizais aparte dese primeiro punto de partida necesitaremos un pouco máis de tempo para ver o impacto deses cambios de escenario, eses logros en materia de paridade política. Habería que ver se detrás, digamos na "trastenda" das consellerías, tamén se traducen en igual representación de homes e mulleres nas diferentes secretarías xerais, direccións xerais, etc. Aparte desa análise máis cuantitativa, creo que é o momento para empezar a analizar e a ver qué propostas de medidas, de recursos, de cambios, vai propor este novo goberno.

- Fai varios anos que esas políticas de paridade de xénero están no debate público e nas institucións.  ¿Este tema segue ocupando un lugar central na polémica sobre as relacións mulleres-política?
- Lois:  Por suposto que si, este tema da paridade é un tema que é relativamente recente dentro do que é a axenda política: os movementos de mulleres iniciaron nos anos oitenta un debate e unha presión importante sobre os partidos e as institucións para que as mulleres acadasen a igualdade de oportunidades. Os cambios producidos nos últimos dez anos son moi notorios, e iso ten que ver precisamente coa aplicación desas medidas, ou como poderíamos dicir pola utilización das cotas: tanto das cotas formais dentro do que son os propios partidos e as institucións, como as que tamén podemos denominar cotas tácitas ou informais, que por intereses de campaña e loxicamente de acadar votos, partidos que non as defenden no fondo tamén as utilizan tacitamente. Quizais o que sería interesante prantexar máis alá da reivindicación cuantitativa das mulleres na política é se soamente coa presencia igualitaria de mulleres en política emerxen claramente os intereses das mulleres, as preferencias das mulleres. Penso que é unha pregunta complexa que esixe un debate amplo, porque aparte de que efectivamente para que a axenda política cambie se necesitan un gran número de mulleres na política, por iso a necesidade das cuotas, tamén é certo que as mulleres como un todo non garantizan automaticamente unha reivindicación de intereses ou de preferencias para as mulleres. Penso que os cambios non se producen soamente a nivel simbólico, senón que se están producindo cambios no contido das axendas pola mera presencia das mulleres; pero se esas mulleres teñen a maiores unha conciencia clara en termos dunha orientación máis feminista, eses cambios son máis sustantivos. Entón, a disxuntiva non estaría en cantidade ou calidade, senón cantidade e ao mesmo tempo unha maduración dentro do conxunto total dos cidadáns e das cidadás para profundizar nos intereses e nas necesidades das mulleres para garantizar a igualdade, ou a igualdade de oportunidades.

“Moitas veces nin os propios alumnos nin a sociedade en xeral
coñece as cousas que estamos facendo”

- ¿Estas son as súas segundas Xornadas. A que esperan contribuir con este encontro sobre as mulleres e a política?
- Isabel Diz:  Sempre é o caracter divulgativo. Normalmente os académicos estamos pechados nos nosos despachos facendo investigacións, e esas investigacións as coñecen outros académicos a través de congresos e de artigos científicos. Pero moitas veces nin os propios alumnos nin a sociedade en xeral coñece as cousas que estamos facendo. Sempre que organizamos unhas xornadas é para que os alumnos e as alumnas da Facultade de Ciencias Políticas e o público en xeral coñezan o que se está facendo no eido da investigación de muller e política.

- ¿Por que elixiron o tema das políticas de igualdade como enfoque das Xornadas deste ano?
- Diz:  Fundamentalmente trátase de divulgar o que xa se sabe: este é o eido onde máis se ten avanzado na ciencia política actual. Sábese algo sobre a presenza numérica das mulleres en política, e sábese algo tamén sobre como están influindo esas mulleres en política; pero sobre o que máis se ten investigado é sobre as medidas que se están tomando desde os estados e desde as institucións autonómicas e locais de cara a corrixir as desigualdades da sociedade. Veñen as principais estudiosas, e tanto nos temas das políticas públicas como de institucións de igualdade é xente que leva xa moitos anos e ten producido investigacións moi importantes sobre o tema.