Antón F. Escuredo


Hai uns anos a maior preocupación do home era atopar fontes de enerxía renovable e non contaminante. Grupos ecoloxistas e unha boa parte da sociedade apostaban daquela polo investimento en aproveitamento solar e eólico. Hoxe en día as grandes empresas do sector, beneficiarias algunhas durante o franquismo da exclusividade na explotación hidrolóxica, integran estes novos sistemas de explotación e os consideran unha maneira de incrementar beneficios. Como aconteceu no seu momento con outros aproveitamentos que implicaron cambios na paisaxe, lembremos os encoros, o seu control e lexislación pode evitar grandes estragos no feble equilibrio ecolóxico e cultural do país.

A enerxía eólica en Galiza
A enerxía eólica aproveita entre o 1% e o 2% da que provén do sol ao transformarse en vento. A partir dos anos 70 a súa tranformación en enerxía eléctrica foi unha primeira resposta á crise do petróleo. En Galiza o primeiro experimento eólico comercial foi en Santa Comba no ano 1983 pero non foi ata 1995 cando se comezou a súa instalción masiva. Hoxe o noso país conta con 117 parques eólicos e máis de 3.000 muíños de vento. Numerosas empresas ven aqui unha nova e e importante fonte de ingresos. Non é de estrañar que xurdan casos como o de Ramón Ordás, ex-director xeral de Industria do PP, que foi imputado pola Fiscalía do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, TSXG, dun presunto delito de tráfico de influencias: acúsaselle de que en xullo de 2005 acelerara os trámites de concesión de parques eólicos e minicentrais.

O problema non é, nin foi, o aproveitamento deste tipo de enerxía senón o seu emplazamento no territorio. Grandes grupos ecoloxístas a nivel mundial como Grenpeace ou Ecologistas en Acción defenden a implantación dos Parques Eólicos e non dubidan dos estudos medioambientais que se realizan en cada caso.

Non acontece o mesmo con ADEGA, Verdegaia e Amigos da Terra que levan tempo solicitando máis coherencia e control á administración.

A Xunta da Galicia, a través da Consellería de Innovación e Industria, é a responsable da adxudicación de licencias que soliciten menos de 50 megavatios de potencia. As que superen esta cifra dependen directamente de Madrid. Hai un mes a Consellería de Innovación e Industria presentou un decreto que pretende regular este sector. O modelo, segundo a Xunta, “sustentarase no retorno social das explotacións eólicas a través da participación pública, na preservación do medio natural, no uso da enerxía como factor de dinamización económica, na transparencia e a non especulación”. Este decreto prevee admintir a trámite 2.330 novos megavatios ata 2010, que se sumarán á potencia total actual de 4.172,44 MW. O obxectivo do Goberno galego é, pois, contar en 2012 cunha potencia total autorizada de 6.500 megavatios. Na liorta pola adxudicación de licencias entraron numerosas empresas. Algunhas tentaron forzar, a través dos medios de comunicación, un mellor trato por parte do departamento que dirixe Fernando Blanco. Apelaban ás “raigames galegas”, caso da actualmente madrileña Unión Fenosa. Outras, pola contra, queren tratar directamente con Madrid, caso de Endesa e Estrela Eólica.

Resposta dos ecoloxistas
Verdegaia considera que o novo decreto non garante a prevención de danos significativos á biodiversidade e á paisaxe. Aínda que a prohibición de construír parques en espazos da Rede Natura 2000 representa un avanzo importante, sinalan que “o decreto ignora a existencia de áreas con elevado valor ecolóxico fóra da rede Natura”.

As asociacións excursionistas tamén están en pé de guerra contra a instalación indiscriminada de muíños de vento. Para o Club Alpino Ourensán “O que queremos os colectivos de montaña, é que toda a Alta Montaña Galega -e nomeadamente as serras orientais- quede libre de aeroxeneradores, dado o seu impacto ambiental, pero tamén social, incidindo especialmente dun xeito negativo no sector do lecer e o turismo”. Por outro lado a Agrupaçom de Montanha Augas Limpas (AMAL) sinala que “o Plan eólico de Galicia nom está feito para as energias renováveis serem alternativas ás nom renováveis. Enquanto se construem parques eólicos estragando os montes nom se desmantelam as térmicas nem se deixan de construir minicentrais”. Esta mesma entidade considera que “já que a Galiza exporta o 40% da electricidade que produz. Os mais favorecidos som os interesses de lucro das empresas privadas como Iberdrola, Fenosa, Acciona, etc”.

Pendentes de aprobación
A Consellería de Innovación e Industria ten nestos intres varios proxectos pendentes de aprobación. Entre eles hai dous que afectarían a importantes zonas paisaxísticas, de alto interese etnohistórico e natural: a Serra da Groba e a Serra do Eixe.

Ambos os dous entraron a trámite o 6 de febreiro de 2007 polo que se lles aplica o Plano Eólico de Galiza aprobado polo anterior goberno. Esta lei, vixente aínda despois das eleccións, provocou e está a provocar o incumprimento sistemático nas zonas que fan parte da Rede Natura 2.000.