 Juan Antonio Barrio de Penagos -Cando e por que xorde a corrente Izquierda Socialista? No ano 1979 houbo unha importante crise orgánica no PSOE. Os motivos daquela crise eran debidos a: a definición ideolóxica do partido, a estratexia política a desenvolver e o modelo de partido a construír. Cres que tería cambiado moito a historia do PSOE e do Estado español se a corrente liderada por Luís Gómez Llorente, que defendía un modelo inédito de socialismo autoxestionario e un proxecto que implicaba un labor pedagóxico do partido e conectaba o legado marxista cunha corrente libertaria que viña da crise do 68, se tivese imposto á liderada por Felipe González? -Non é totalmente certo algún elemento da túa pregunta e ademais son moitas preguntas nunha, pero a primeira é moi fácil. Izquierda Socialista, e eu mesmo son fundador dela ou cando menos un dos seus fundadores, xorde como consecuencia do XXVIII Congreso do PSOE. Ese Congreso dividiuse en dous procesos: unha primeira etapa do Congreso que se desenvolve a principios de maio do ano 1979, creo lembrar, e outro período congresual despois do verán como consecuencia de que non se elixía executiva ningunha nese congreso. Constitúese un sector crítico porque nese congreso xorde a proposta, un pouco antes [do devandito Congreso], de Felipe González de abandonar o marxismo. Hai que dicir, para pornos un pouco en perspectiva, que o XXVII Congreso que se celebra no ano 1976, ano no que eu me afiliei ao Partido -por certo co Partido aínda na ilegalidade, aínda que cunha certa legalidade tolerada xa que vén Olof Palme convidado- faise unha definición [na súa liña político-ideolóxica] do Partido moi radical, un partido revolucionario, de clase, de masas, marxista, e había un certo consenso en que unha vez recuperada a democracia e votada a Constitución parecía que facía falta modificar esas formulacións do Partido, pero claro o problema é que había dúas posibilidades ou “deitábase fóra ao neno coa auga sucia” e arroxábase todo ao lixo, posición que defendía Felipe González que facía alusión ao abandono do marxismo ou a proclama de que había que abandonalo e a outra era a posición nosa, unha posición de enlace coa raíz histórica e marxista do partido aínda que partindo dunha visión aberta e moderna. E non se aceptou isto. Como consecuencia diso houbo dúas candidaturas. Que tería acontecido se gañase a de Gómez Llorente?... Iso sería facer conxecturas e política ficción, facer algo ucrónico. Bo o que si resulta evidente é que había dous pensamentos enfrontados. Podería terse chegado a un acordo? Pois posiblemente, pero Felipe achaba que era necesario abandonar posicións trasnoitadas, e nisto contou co apoio de Afonso Guerra moi claramente, xa que logo mentres se votaban as resolucións políticas, pois Alfonso Guerra cambio o sistema de elección de voto (do sistema de elección por agrupacións pasouse ao sistema de elección por federacións) co cal pois evidentemente no seguinte congreso votouse por toda unha federación e como as federacións podían agruparse recordo que Alfonso Guerra levantou o voto por case o 25 % do partido por toda Andalucía. E bo pois ese [XXVIII] Congreso foi un certo cambio de rumbo que marcou a traxectoria, pero eu creo que o importante é subliñar que sen iso e cun acordo semellante a unha declaración política de todo o partido teríase gañado tamén...a explicación que che daban nos corredores era que existía esta necesidade [de facer o cambio] para non dar medo e chegar a toda a sociedade española -envolvidos como estabamos nun contexto como o que había no ano 1982, mediatizado polo golpe de estado de Tejero, e todos aqueles acontecementos que foron tan tremendos- eu opino que tería dado o mesmo. Co cal, ás veces, non é necesario forzar as cousas senón que é posible seguir unha liña distinta da que semella ser a máis “razoable”, e -probablemente- o PSOE puidera ter trazado un camiño diferente do que finalmente proxectou. Isto é o realmente importante. -En 1982, en vésperas da vitoria do PSOE por maioría absoluta nas eleccións xerais de 28 de outubro, falecido repentinamente Manuel Sánchez Ayuso, e con Gómez Llorente e Francisco Bustelo voluntariamente apartados de toda actividade orgánica ou institucional, existía certo desacougo entre a militancia de Izquierda Socialista. Que papel xogou Pablo Castellano naquel momento? -Home!...Pablo foi unha figura moi importante nese período, é o que realmente se constitúe como líder indiscutible naquel momento en Izquierda Socialista. E quería facer unha excepción porque claro agora é percibido, seguramente polo seu paso posterior por Izquierda Unida logo da súa saída do partido, como unha persoa moi radical. Eu cando entrei no partido [Pablo Castellano] era socialdemócrata así que [ao contrario do que moitos pensaban] considerábase unha persoa máis ben moderada ou proclive a solucións moderadas e o que hai que recoñecer é que xogou un papel fundamental. Socialdemócrata ou non, era unha persoa máis ben aberta, flexible e proclive a entenderse coas novas correntes ideolóxicas renovadoras. Pablo achegábase sempre aos estatutos nos congresos. Era radicalmente demócrata. Preocupábase coa democracia dentro do Partido. De feito o que logo se forxou na conferencia política fíxose grazas ao empeño de Pablo Castellano e de Carmen Garcia Bloise -agora tristemente esquecida- e conseguiron máis democracia interna coa posibilidade de correntes que aínda segue vixente no Partido. Quería destacar del: o primeiro é que considero inxusto como se lle botou do partido, por unhas declaracións públicas quizais pouco motivadas. Botóuselle sen que ninguén, mesmo compañeiros que el mesmo afiliara, dixesen unha soa palabra ao seu favor. O segundo sería destacar a vertente, do seu pensamento, moderada e radical á vez. -Por que foi reprobado Antonio García-Santesmases , xunto a Pablo Castellano e outros dous compañeiros de Izquierda Socialista, en 1986? -Polo tema da OTAN, basicamente. Hai que pensar que a OTAN daquel momento era outra cousa. Ao redor dese asunto redactouse un famoso decálogo para que se abrise o debate na sociedade española. Tíñase bastante consensuado [no Partido] que este tema se levaría a referendo. Entendiamos que formar parte da OTAN significaba formar parte dun bloque militar oposto ao Pacto de Varsovia. Pensabamos que apoiar a OTAN simbolizaba perpetuar unha política de bloques e militarista, que era algo totalmente contrario ao espírito da paz e a unha visión realmente internacionalista. Por iso desde un punto de vista socialista de esquerdas non cabía apoiar unha formulación como a que se defendía. Logo como esa posición [crítica á OTAN] foi bastante pública nós escudabámonos nas manifestacións de UXT e de Xuventudes Socialistas para ir como militantes das citadas organizacións sociais para poder seguir mantendo esta posición contraria á OTAN. Por isto foron reprobados logo polo Comité Federal algúns compañeiros e chegou un momento no que Ramón Rubial lles pediu o carné a eses tres compañeiros que citabas. Eu creo que con bo criterio estes compañeiros: Pablo Castellano, José Luís Sánchez, Carlos López Riaño e o propio Antonio García-Santesmases dixéronlle: “Non, mira compañeiro respectamos a posición do Partido, pero non a compartimos e se o partido o estima oportuno que nos expulse” e o Partido non os expulsou. Non pasou dun xesto un pouco simbólico de reprobación e aí quedou a cousa. -Que papel xogou Izquierda Socialista na elección de José Luís Rodríguez Zapatero como Secretario Xeral do PSOE, se é que xogou algún papel? -Algún papel xogou. Facendo un pouco de historia. Cando dimite Felipe González tras a derrota electoral do PSOE prodúcese unha gran frustración e no Congreso do partido, eu diría que vivimos esa frustración que era dobre: primeiro porque non votarán todos os delegados individualmente como delegados senón colectivamente como delegación. Haberá unha agrupación de posicións na contorna de Josep Borrell e na de Joaquín Almunia, aínda que finalmente Almunia sairá elixido Secretario Xeral do PSOE. Borrell dáse conta de que alí non ten nada que facer e decide non presentar a súa candidatura e así Almunia sae elixido Secretario Xeral. Almunia, independentemente doutras cuestións, é un demócrata, e o que el pensou é que tiña que lexitimarse, xa que tiña a lexitimidade formal, pero non estaba claro que tivese a lexitimidade real. Trázase a celebración dunhas primarias e todo o mundo sabe que pasou nelas. Nós [Izquierda Socialista] apoiamos a Borrell e gañou Borrell. Logo pasou todo o que é coñecido, a dimisión de Borrell e chégase ao Congreso coa idea de que isto non pode ser. Dimite Almunia e constitúese unha comisión política, perdón pola inmodestia pero eu serei unha das 15 persoas daquela comisión política e xa nese momento temos unha reunión. Recordo que nós apoiabamos -en principio- a candidatura de Matilde Fernández, porén e por moito que opinásemos que Matilde representaba a esencia socialdemócrata e máis obreirista do Partido, sabiamos que Matilde non ía gañar. Nós na comisión política e eu como representante de Izquierda Socialista defendemos o sistema de dobre volta para as votacións na comisión. Perdemos por once votos contra catro [dentro da comisión política] e entón foise a unha soa volta. Cal era o argumento da “maioría” (entre comiñas)? [pois era difícil saber que era maioría naquel armazón] Había varios candidatos: José Bono, Rosa Dez, Matilde Fernández e José Luís Rodríguez Zapatero. Houbo varias xuntanzas e nós participamos nunha das reunións políticas máis interesantes e a miña impresión naquela reunión foi moi boa cara á persoa de José Luís Rodríguez Zapatero. Digamos que dos tres grandes temas que se expuxeron alí houbo bastante acordo en dous. O tema internacional e non nos equivocamos naquilo sobre todo ao ver a saída das tropas españolas de Iraq e a política exterior desenvolvida despois. E logo coincidimos tamén no tema de liberdades públicas e os dereitos cívico-sociais, temas como o matrimonio homosexual, a lei de igualdade, a lei de dependencia, a do aborto, e non houbo tanta coincidencia noutras cuestións relacionadas coa política económica onde había maior desacordo. Os temas socioeconómicos xeraron maiores diferenzas e para Izquierda Socialista a política económica vai máis aló que ter unha marxe económica para facer políticas sociais. Tiñamos claro que preferiamos a Zapatero que a Bono. A miña impresión foi moi favorable. E aquela reunión cambiou algo na nosa visión. A Nova Vía nós asociabámolo á Terceira Vía do laborismo británico e a Tony Blair. Aquela reunión cambiou algo esa nosa visión da Nova Vía e de Zapatero. Nós preferiámolo e como ao final o que se aprobou é que houbese unha soa votación o argumento desa maioría era que se non había dobre volta o candidato que saíse estaría preso das minorías. Pois houbo unha soa volta e que pasou? Ben, pois que se baleiraron as minorías a favor das maiorías, vamos que se fixo a segunda volta na primeira e gañou José Luís Rodríguez Zapatero por 9 votos. -Que marxe ten Izquierda Socialista para incidir na liña política do PSOE e cal é, neste momento, o obxectivo fundamental da corrente? -Hai certa marxe e claramente o obxectivo sería incidir na política socioeconómica e sobre todo achegar as nosas ideas, como fixemos recentemente nos días 4 e 5 de outubro nunhas xornadas sobre política tributaria e das que xa están publicadas as conclusións. Como corrente de opinión que somos o que debemos facer é achegar as nosas ideas e sobre todo neste momento a nosa prioridade debería ser achegar formulacións e ideas para saír da crise. Debemos ter ideas e traballar sobre elas para renovalas e ter algo que ofrecer á sociedade. Tamén saír do sectarismo, estou pensando en Alemaña e no que pasou no seo do SPD entre os socialdemócratas e Die Linke. Outro obxectivo sería ter unha idea sólida do que significa para nós un cambio do modelo produtivo. Significa só que temos que trasladar 60.000 millóns de euros dunhas actividades a outras? Ou significa tamén un cambio nas relacións de produción? Eu acho que significa, por exemplo, que a democratización do traballo sexa unha realidade e que a democracia non se deteña á porta dos centros de traballo. Para Izquierda Socialista e para a miña supón isto, é dicir, participación dos traballadores, control dos produtos por consumidores e usuarios, impulso do accionariado asalariado, do cooperativismo e a economía social, cambio nos modelos de propiedade das empresas... -Cales son as perspectivas de futuro de Esquerda Socialista en Galicia e de izquierda Socialista no resto do Estado español? -En Galicia puiden asistir ao último Congreso Nacional do PSdeG. Presenciei a elección de Pachi Vázquez e foi moi interesante o debate que houbo. Foi unha pena, na miña opinión, que non se permitise a presentación de Gonzalo Caballero. Eu diría algo sobre isto...se tivese sido tan rigorosos ou estritos coas condicións de presentación quizais o compañeiro José Luís Rodríguez Zapatero non se podería terse presentado naquel famoso congreso do ano 2000 e máis aló do elemento formal habería que resaltar que [coa presenza de Gonzalo Caballero] houbo un chorro de aire fresco e non sei exactamente se na situación actual [o espazo nucleado ao redor da figura de Gonzalo ] terá continuidade. Nós desde logo sempre respectaremos as distintas executivas pero trataremos de establecer ou trazar alianzas amplas sempre dentro da nosa visión de esquerdas. No resto do Estado español creo que as perspectivas son moi boas e a proba está nos numerosos correos que recibimos e nos novos contactos derivados dos novos métodos de comunicación asociados ás novas tecnoloxías da información: internet, facebook, paxina web...hai chamadas continuas de persoas que desexan volver a Izquierda socialista ou pertencer por primeira vez. E a crise demostrou a caída do modelo neoliberal, pero tamén -sexamos autocríticos- unha certa debilidade das ideas de esquerdas. De todos os xeitos e neste sentido a xente desexa participar no debate e achegarse a Izquierda Socialista. -Que relación mantén Esquerda Socialista – Izquierda Socialista con outros sectores críticos do PSdeG? -Ben, para esta pregunta vale unha parte da resposta anterior. Estamos abertos a falar con outros sectores e sensibilidades do Partido. Creo que estamos nun momento de cambio moi importante e o primeiro propósito é non ser sectarios nin cara a dentro nin cara a fóra do partido. Estamos en continuo contacto coas distintas sensibilidades do Partido e atentos a todo o novo que poida xurdir e desde esta visión interésanos apoiar calquera iniciativa que supoña un impulso no debate de ideas ou un movemento de ideas desde a base, que o partido camiñe cara á esquerda e defenda posicións máis avanzadas. -Moitas grazas por conceder esta entrevista á Peneira. -Grazas a vós.
Trackback(0)
 |
TrackBack URI para este comentario
RSS feed comentarios
Mostrar/Ocultar formulario de comentario